Nasjonaldag – 17 mai

Nasjonaldag – 17 mai

Morgen is het 17 mei. Dat is de 137e dag van het jaar en de dag waarop in 1978 de eerste glasbak in Nederland werd geplaatst. Hier in Noorwegen is 17 mei (syttende mai) de nationale feestdag. 

Ik denk dat 17 mei meemaken net zoiets is als toeristen die Koningsdag beleven, maar dan zonder de overdaad aan oranje. Wat er allemaal gaande is, is moeilijk te begrijpen voor een buitenstaander. Gelukkig heb ik wat research gedaan voor jullie, zodat jullie beter kunnen begrijpen wat er morgen allemaal gaande is op mijn social media accounts. Weet ik meteen zelf ook waar ik in beland ben. 

Geschiedenis

De Noren herdenken morgen dat op 17 mei 1814 in Eidsvoll overeenstemming werd bereikt over de Noorse Grondwet. Deze grondwet verklaarde Noorwegen een onafhankelijk koninkrijk. Het was een poging te voorkomen afgestaan te worden aan Zweden na enorme nederlaag van Denemarken-Noorwegen in de Napoleontische oorlogen. In die tijd zat Noorwegen echter in een unie met Zweden, wiens Koning Karl Johan het hele vieren van onafhankelijkheid niet zo’n goed idee vond. Voor een aantal jaar verbood de koning de viering van syttende mai, omdat hij geloofde dat vieringen als deze een soort protest en verontachtzaming (of zelfs opstand) waren tegen de unie. 

Het verbieden van de dag versterkte alleen maar de ambitie naar onafhankelijkheid en als gevolg daarvan kwam een groep mensen samen om te protesteren op het plein van Christiania (Oslo). Het was 1829, the Battle of the Square vond plaats toen de Zweedse autoriteiten reageerden op deze samenscholing. Ook deze reactie versterkte het verzet van de Noren. Henrik Wergeland (schrijver, dichter en publicist) speelde een belangrijke rol in deze verzetsbeweging en hielp de jaren erna deze dag te transformeren van een dag voor nationalisme naar een viering voor kinderen. Nadat Koning Carl Johan overleed in 1844 en zijn zoon Oscar I het kroontje overnam werd de dag gevierd in vrijheid. 

In 1870 werd syttende mai meer gevestigd en werd de eerste kinderparade georganiseerd in Christiania, maar alleen voor jongens. Pas in 1899 mochten meisjes ook meelopen in de parade. In 1905 werd de unie met Zweden opgeheven en werd Prins Carl van Denemarken gekozen tot Koning van een onafhankelijk Noorwegen, Haakon VII. Vanzelfsprekend nam dit iedere Zweedse zorgen over de activiteiten van Nasjonaldagen

Historisch toeval wil dat de Tweede Wereldoorlog in Noorwegen negen dagen vóór Nasjonaldagen tot einde kwam. Bevrijdingsdag is in Noorwegen wel een dag waarop de vlag uit hangt, maar het is geen officiele feestdag en wordt niet uitgebreid gevierd. Het verdiept vooral de betekenis van syttende mai. 

Maar goed; wat is er te verwachten morgen?

Afbeeldingsresultaat voor buekorps
Bron: https://www.bt.no/nyheter/lokalt/i/7q6kB/Buekorpsene-vokser-igjen

De dag begint met een champagne-ontbijt. En als ik zeg begint, bedoel ik ook echt begint; om 7:00 sharp worden de kurken gepopt en wordt er flink ontbeten. Dat is ook wel nodig, want het is een Noorse feestdag dus er wordt scheutig gedronken. Na het ontbijt trekt men het centrum in voor de parades. Kinderen dragen vlaggen en marcheren met bands door de straten. Hier in Bergen marcheren de kinderen met het Buekorps; traditionele, marcherende jeugdorganisaties. Het principe van het Buekorps is uniek voor Bergen, er zijn 14 actieve groepen (bataljoner) die volledig door de jongeren zelf gerund worden. 

De gebouwen worden versierd met de Noorse vlag en mannen en vrouwen van alle leeftijden dragen hun Bunad, nationale klederdracht. Het is gebruikelijk om een bunad te dragen bij vieringen, zeker op 17 mei maar ook bij bruiloften en andere feesten. 

Bunad

Afbeeldingsresultaat voor bunad bergen
Bergensbunaden. Bron: http://www.broderiservice.no/bergensbunaden.htm

Er zijn ten minste 200 verschillende types Noorse bunad. Iedere streek heeft verschillende bunad, vaak iedere gemeente ook. Ze zijn traditioneel in kleur en design, wat niet toegestaan is om aan te passen. Designs zijn vaak uitgewerkt met borduurwerk, sjaals, schorten en handgemaakte zilver of gouden sieraden (sølje). Er zijn bunads voor mannen vrouwen, hoewel die voor vrouwen meer verschillen en populairder zijn.Er is een flink debat gaande of het acceptabel is om de bunad aan te passen. Sommige groepen (de bunad polis, politie) stellen dat bunads gemaakt en gedragen moeten worden volgens strenge regels. Anderen vinden dat een creatievere, mildere benadering beter is. Traditioneel is het correct voor vrouwen om juiste bunad schoenen en buidel te dragen en zonnebrillen, oorbellen en hevige make-up te vermijden. 

Deze website laat een aardig overzicht zien van de traditionele bunad. 

Dus we hebben champagne, parades, klederdracht… wat nog meer?

Vlaggen: in iedere willekeurige winkel in Noorwegen kan men deze tijd van het jaar een vlag scoren. Groot, klein, veel of weinig wapper; dat maakt niet uit, maar je moet en zal een vlag bij je dragen. En wapperen alsof het een lieve lust is. 

Zingen: om 7:00 beginnen de orkesten en bands te marcheren en maken je wakker maken met traditionele liederen. Parades gaan de hele dag door en het is de bedoeling dat je aansluit met je vlaggetje en meezingt. Als je niet zeker weet wat je moet zingen of roepen is het altijd veilig om gewoon te lachen en met je vlaggetje te wapperen. Wanneer iemand per ongeluk tegen je praat zeg je Gratulerer med dagen! (gefeliciteerd met de dag), of roep je Hipp, hipp, hurra!, daar ga je nooit de fout mee in. Zelf ben ik nog hard aan het studeren op het volkslied. 

Ik geloof wel dat Ja, vi elsker dette landet de belangrijkste zin is om te kennen. 

Kindermaatje bunad hield geen rekening met Nederlandse meisjes die wel al borsten hebben.

Nu vraag je je misschien af wat ik morgen aantrek (of je bent al lang afgehaakt, dat kan natuurlijk ook). Ik heb helaas geen bunad, die zijn zoals je zou verwachten onbetaalbaar. En een beetje mal, als Nederlander op uitwisseling. Natuurlijk heb ik wel even een chinad (bunad gemaakt in China) gepast, want ik was reuze nieuwsgierig. 

Omdat ik niet op mijn kop wilde krijgen van de bunad politie (én zelfs de chinads €100,- kosten) draag ik gewoon nette kleren morgen. 

En een vlag, om lekker mee te wapperen. 

Eén gedachte over “Nasjonaldag – 17 mai

Geef een reactie